Satranç kuralları

Oyunun amacı

Şah mat ile kazanırsınız: rakibin şahı tehdit altındadır (şah çekilmiştir) ve hiçbir geçerli hamle tehdidi ortadan kaldıramaz. Şah gerçekte hiçbir zaman alınmaz.

Başlangıç dizilimi

Her oyuncunun on altı taşı vardır: bir şah, bir vezir, iki kale, iki fil, iki at ve sekiz piyon. Tahta, her oyuncunun sağ köşesinde beyaz bir kare olacak şekilde yerleştirilir ve vezir kendi renginin karesinde durur.

Taşlar nasıl hareket eder

• Şah: her yönde bir kare.
• Vezir: düz çizgide veya çaprazda istediği kadar kare.
• Kale: yatay veya dikey olarak istediği kadar kare.
• Fil: çaprazda istediği kadar kare, her zaman aynı renkte.
• At: bir yönde iki kare ve buna dik olarak bir kare. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.
• Piyon: bir kare ileri, başlangıç karesinden ise iki kare. Çapraz ileri bir kareyi alır.

Şah ve şah mat

Tehdit altındaki şah, şah çekilmiş durumdadır ve oyuncu hemen karşılık vermelidir: saldıran taşı almak, hattı kapatmak veya şahı oynatmak gerekir. Kendi şahınızı tehdit altında bırakan bir hamle asla yapamazsınız. Kurtuluş yoksa şah mattır ve oyun biter.

Rok

Oyun boyunca bir kez, şah bir kaleye doğru iki kare gider ve o kale şahın öbür tarafına atlar. Şah veya o kale daha önce oynadıysa, aralarında taş varsa, şah tehdit altındaysa ya da şah tehdit edilen bir kareden geçecek veya orada duracaksa rok yapamazsınız.

Geçerken alma

Bir piyon iki kare ilerleyip rakip piyonun yanına gelirse, o rakip piyon onu sanki yalnızca bir kare ilerlemiş gibi alabilir. Bu, hemen bir sonraki hamlede yapılmalıdır, aksi halde hak kaybolur.

Terfi

Tahtanın karşı ucuna ulaşan piyon, aynı renkte bir vezir, kale, fil veya ata dönüşmek zorundadır. Çoğu oyuncu vezir seçer.

Beraberlik

• Pat: sıra kendisinde olan oyuncunun geçerli hamlesi yoktur ve şah çekilmemiştir.
• Yetersiz materyal: iki taraf da şah mat edemez.
• Üç kez tekrar: aynı konum üç kez oluşur.
• Elli hamle kuralı: her iki tarafta elli hamle, taş alınmadan ve piyon oynanmadan geçer.
• Oyuncuların anlaşması.

Notasyon

Hamleler cebirsel notasyonla kaydedilir. Dikey sütunlar a’dan h’ye harflerle, yatay sıralar 1’den 8’e rakamlarla gösterilir. Nf3 gibi bir hamle, bir atın f3’e gittiği anlamına gelir; x alma işaretidir; O-O kısa rok, O-O-O uzun roktur; + şah, # şah mat anlamına gelir. Bu sitedeki oyunlarda taşların İngilizce harfleri kullanılır: K, Q, R, B, N.